Οριακή -Μεταιχμιακή διαταραχή της Προσωπικοτητας (borderline personality disorder).

Posted: Οκτωβρίου 13, 2010 in Αταξινόμητα
Ετικέτες:,
29 Σεπτεμβρίου

Οριακή -Μεταιχμιακή διαταραχή της Προσωπικοτητας (borderline personality disorder).

Οριακή (Μεταιχμιακή) Διαταραχή της Προσωπικότητας – ΜΔΠ «Θα σαλτάρω», «από μια κλωστή κρέμεται η ψυχική μας υγεία», ποτέ δεν ξέρεις αν κάποια στιγμή θα περάσεις από την απέναντι μεριά»: Αυτές είναι εκφράσεις από την καθημερινή μας γλώσσα που δίνουν την αίσθηση ότι υπάρχει κάποιο όριο ανάμεσα στην ψυχική υγεία και την παθολογία. Για πολλά χρόνια είχαν περιγραφεί στη διεθνή βιβλιογραφία ασθενείς με συμπτώματα ανάμεσα στη νεύρωση και στην ψύχωση, που δημιουργούσαν αρκετή διαγνωστική σύγχυση και που τους είχαν δοθεί ονομασίες και διαγνώσεις που τόνιζαν ακριβώς τη μεταιχμιακή ή οριακή κατάστασή τους. Η Μεταιχμιακή Διαταραχή της Προσωπικότητας (Borderline Personality Disorder) «χαρακτηρίζεται από αστάθεια σε διάφορες περιοχές όπως διαπροσωπικές σχέσεις, συμπεριφορά, συναίσθημα και εικόνα του εαυτού. Οι σχέσεις είναι έντονες και ασταθείς. Υπάρχει παρορμητική και απρόβλεπτη συμπεριφορά με συχνές αυτοκαταστροφικές τάσεις, έντονες διακυμάνσεις της διάθεσης από το φυσιολογικό στο καταθλιπτικό ή σε έντονα ξεσπάσματα θυμού, βαθιά διαταραχή της ταυτότητας και των αξιών και σκοπών του ατόμου, χρόνια αισθήματα κενού ή ανίας ή βραχέα επεισόδια ψύχωσης.» 1. Διαγνωστικά Κριτήρια Διαγνωστικά Κριτήρια κατά DSM-IV για τη Μεταιχμιακή Διαταραχή Προσωπικότητας (Μάνος, 1997, σ. 422). Ένας εκτεταμένος τύπος αστάθειας των διαπροσωπικών σχέσεων, της εικόνας του εαυτού και των συναισθημάτων και έντονης παρορμητικότητας που αρχίζει νωρίς στην ενήλικη ζωή και είναι παρών σε μια ποικιλία καταστάσεων, όπως φαίνεται από πέντε (ή περισσότερα) από τα παρακάτω: (1) ξέφρενες προσπάθειες του ατόμου να αποφύγει πραγματική ή φανταστική εγκατάλειψη. Σημείωση: Μην περιλαμβάνετε αυτοκτονική ή αυτοακρωτηριαστική συμπεριφορά που καλύπτεται στο Κριτήριο 5. (2) ένας τύπος ασταθών και έντονων διαπροσωπικών σχέσεων που χαρακτηρίζονται από εναλλαγές μεταξύ ακραίων περιπτώσεων της εξιδανίκευσης και της υποτίμησης. (3) διατάραξη της ταυτότητας: έντονα και επίμονα ασταθής εικόνα ή αίσθηση του εαυτού. (4) παρορμητικότητα σε τουλάχιστον δύο τομείς που είναι δυνητικά αυτοκαταστροφικοί (π.χ. ξόδεμα χρημάτων, σεξ, κατάχρηση ουσιών, απρόσεκτη οδήγηση, επεισόδια υπερφαγίας). Σημείωση: Μην περιλαμβάνετε αυτοκτονική ή αυτοακρωτηριαστική συμπεριφορά που καλύπτεται στο Κριτήριο 5. (5) επανειλημμένη αυτοκτονική συμπεριφορά, χειρονομίες ή απειλές ή αυτοακρωτηριαστική συμπεριφορά. (6) συναισθηματική αστάθεια οφειλόμενη σε έντονη αντιδραστικότητα της διάθεσης (π.χ. έντονη επεισοδιακή δυσφορία, ευερεθιστικότητα ή άγχος που συνήθως διαρκεί για λίγες ώρες και μόνο σπάνια περισσότερο από λίγες μέρες) (7) χρόνια αισθήματα κενού (8) απρόσφορος έντονος θυμός ή δυσκολία ελέγχου του θυμού (π.χ. συχνά ξεσπάσματα θυμού, συνεχής θυμός, επανειλημμένα το άτομο έρχεται στα χέρια) (9) παροδικός, σχετιζόμενος με στρες παρανοϊκός ιδεασμός ή σοβαρά διασχιστικά συμπτώματα Πέρα από τα παραπάνω διαγνωστικά κριτήρια, η διάγνωση μπορεί να γίνει πιο αξιόπιστη με χρήση ψυχολογικών δοκιμασιών, (π.χ. Rorschach, TAT) 1.1. Περιγραφή Κλινικής Εικόνας Άτομα με ΜΔΠ δεν αντέχουν τη μοναξιά, αισθάνονται σαν εγκατάλειψη και έχουν έντονο φόβο ή και πανικό, θυμό, οργή, και μπορεί να κάνουν παρορμητικά αυτοκαταστροφικές πράξεις (8-10% αυτοκτονούν). Έχουν ασαφή και ασταθή εικόνα του εαυτού τους, που εκδηλώνεται με δραματικές και απότομες αλλαγές στην ταυτότητα τους. Έχουν πολύ μεγάλη συναισθηματική αστάθεια. Παραπονούνται για χρόνια αίσθηση κενού και βαθιάς μοναξιάς. Κάτω από έντονο στρες μπορεί να έχουν σύντομα ψυχωτικά επεισόδια. Έχουν την τάση να δημιουργούν έντονες, ασταθείς και γενικά χαώδεις διαπροσωπικές σχέσεις. Μπορούν να περάσουν απότομα από την εξιδανίκευση στην υποτίμηση ατόμων που μπορούν να τους δώσουν φροντίδα. Η Ψυχαναλυτική σχολή έχει συσχετίσει διαταραγμένες σχέσεις στην ενήλικη ζωή με προβλήματα στις πρώιμες σχέσεις μητέρας-βρέφους. Παρότι χρειάζονται τόσα πολλά από τους άλλους, είναι ανίκανα να εσωτερικεύσουν ότι παίρνουν και συχνά υπονομεύουν τις σχέσεις τους, που τους προκαλούν φόβο αντί για ανακούφιση. Είναι σα να περιπλανώνται μόνα στο διάστημα, και συχνά προκαλούν διαπροσωπικές καταστάσεις που επιβεβαιώνουν τους χειρότερους φόβους τους. Ψάχνουν σε όλη τους τη ζωή να βρουν κάποιον άλλο, που να εμπεριέξει τα αβάστακτα συναισθήματα τους. 1.2. Εύρος Συμπτωμάτων – Διαφορική Διάγνωση (δδ) από: - Διαταραχές της Διάθεσης (ΔΔ): Συχνά συνυπάρχουν. Αν τα κριτήρια πληρούνται και για τις δύο, θα μπουν και οι δύο διαγνώσεις. Επειδή τα συμπτώματα ενός επεισοδίου ΔΔ (πχ. Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο) μπορεί να είναι παρόμοια με την κλινική εικόνα της ΜΔΠ, η επιπρόσθετη διάγνωση της ΜΔΠ θα δοθεί εφόσον αυτή είχε έναρξη νωρίς και μακρόχρονη πορεία και τα χαρακτηριστικά της υπάρχουν και εκτός του επεισοδίου της ΔΔ. - Μεταβολή της Προσωπικότητας Οφειλόμενη σε Γενική Ιατρική Κατάσταση και συμπτώματα που αναπτύσσονται σε συνδυασμό με χρόνια χρήση ουσιών (π.χ. Διαταραχή Σχετιζόμενη με Κοκαΐνη μη Προσδιοριζόμενη Αλλιώς). - Πρόβλημα Ταυτότητας: σε αυτήν υπάρχουν μόνο προβληματισμοί για την ταυτότητα και στο ότι είναι συνδεδεμένοι με κάποια αναπτυξιακή φάση (π.χ. εφηβεία). - Άλλες Διαταραχές της Προσωπικότητας: o Δραματική: χαρακτηρίζεται επίσης από επιζήτηση της προσοχής, χειραγωγική συμπεριφορά και ταχεία εναλλαγή συναισθηματικών καταστάσεων, αλλά δεν έχει τις απότομες και με θυμό διακοπές των στενών σχέσεων ή τα χρόνια αισθήματα μοναξιάς και κενού. o Σχιζότυπη: η ύπαρξη παρανοϊκού ιδεασμού, παραισθήσεων κτλπ στην ΜΔΠ είναι πιο παροδικά και σχετίζονται με αντίδραση του ατόμου σε διαπροσωπικά προβλήματα. o Παρανοειδής και Νακρκισσιστική: μπορεί επίσης να χαρακτηρίζονται από εύκολη κινητοποίηση θυμού με ελάχιστα ερεθίσματα, αλλά δεν έχουν το βαθμό της αστάθειας της εικόνας του εαυτού, της αυτοκαταστροφικότητας, της παρορμητικότητας και του φόβου εγκατάλειψης που έχει η ΜΔΠ. o Αντικοινωνική: μέσω της χειραγώγησης το άτομο αποσκοπεί σε κάποιο κέρδος υλικό ή δύναμης, ενώ στην ΜΔΠ στο να πάρει νοιάξιμο και φροντίδα. o Εξαρτημένη: υπάρχει και σε αυτή φόβος εγκατάλειψης, η αντίδραση όμως του ατόμου στην εγκατάληψη δεν έχει την απαιτητικότητα και την οργή της ΜΔΠ. Αντίθετα χαρακτηρίζεται από υποχωρητικότητα και αναζήτηση αντικαταστάτη. Ούτε υπάρχουν οι έντονες και ασταθείς σχέσεις που χαρακτηρίζουν τη ΜΔΠ. 1.3. Εξέλιξη Η πρόγνωση μπορεί να είναι από εντελώς αρνητική έως μια εξέλιξη με εντυπωσιακά αποτελέσματα. Οριακά άτομα με λίγη ή καμιά θεραπεία και χωρίς απόπειρες αυτοκτονίας συνήθως καταλήγουν σε περιθωριακή κοινωνική προσαρμογή ιδίως αν βρουν ένα όχι πολύ απαιτητικό επάγγελμα και ένα άτομο (μητέρα, αδελφό, σύζυγο) που να δημιουργήσουν συμβιωτική σχέση. Η έκπτωση της λειτουργικότητας και ο κίνδυνος αυτοκτονίας είναι πιο αυξημένα κατά τη νεαρή ενήλικη ζωή και σταδιακά ελαττώνονται όσο αυξάνεται η ηλικία. Τα άτομα που εμπλέκονται σε θεραπευτικές παρεμβάσεις συχνά παρουσιάζουν βελτίωση ήδη από τον πρώτο χρόνο. Στις δεκαετίες των 30 και 40, η πλειοψηφία των ατόμων με τη διαταραχή επιτυγχάνουν μεγαλύτερη σταθερότητα στις σχέσεις τους και τις επαγγελματικές τους δραστηριότητες. Έρευνες έδειξαν ότι μετά από 10 χρόνια, περίπου μισά από τα άτομα δεν έχουν πια συμπεριφορές από τις οποίες να μπορεί να διαγνωσθεί ΜΔΠ. 2. Συσχέτιση με οικογενειακό ιστορικό Είναι περίπου πέντε φορές πιο συχνή ανάμεσα σε βιολογικούς συγγενείς πρώτου βαθμού, σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Ο τρόπος που το βρέφος μαθαίνει να σχετίζεται με τον πρώτο παροχέα φροντίδας (caregiver) δημιουργεί σχεσιακά σχήματα που αναπαράγονται σε όλες τις επόμενες σχέσεις. Στο ιστορικό των ατόμων με ΜΔΠ έχει υπάρξει σωματική ή σεξουαλική τους κακοποίηση, παραμέληση, απώλεια κάποιου γονιού ή αποχωρισμός από γονείς, ή ασταθής και ασυνεπής οικογενειακή φροντίδα. Ασθενείς που υπέστησαν αιμομικτικές ορμές ενός μεγαλύτερου μέλους της οικογένειας συχνά αντιδρούν απέναντι σε αυτό με αισθήματα εξειδανίκευσης, σεξουαλικού ερεθισμού και παθιασμένου ξεμυαλίσματος, ενώ ταυτόχρονα βιώνουν αισθήματα καταφρόνιας, αποστροφής και μίσους για το ίδιο άτομο, που εκμεταλλεύτηκε και πρόδωσε την εμπιστοσύνη τους. Η αμφιθυμία αυτή ξεπερνάει τις ικανότητες αντιμετώπισης του παιδιού, και οι άμυνες που προκύπτουν μπορούν να οδηγήσουν σε συμπτώματα ΜΔΠ. Επίσης αυτές οι σχέσεις παράγουν συγκρουόμενες αυτο-εικόνες, που εμπεριέχουν αίσθηση θύματος και ενοχή. Αυτή η ενοχή ότι έχουν προδώσει ένα γονιό και η αυτο-κατηγορία για τα γονεϊκά προβλήματα είναι συχνά εξουθενωτικές. Σε γάμους που συναντούν εμπόδια λόγω οριακών αμυνών, οι διαφωνίες χρησιμεύουν σαν ευκαιρίες να ανακουφιστούν η απωθημένη παιδική οργή και η απωθημένη εκδικητικότητα με τη μορφή κατηγορίας. Τα έκδηλα θέματα χρησιμεύουν σαν δικαίωση πρώιμων αμυντικών λειτουργιών, που φέρνουν στην επιφάνεια φόβο εγκατάλειψης, απογοήτευσης και έλλειψης φροντίδας. Η σχέση γίνεται ένα μέσο συνωμοσίας για να προστατεύσουν τον εαυτό τους και ο ένας τον άλλο. Και τους προφυλάσει από το να αντιμετωπίσουν ανυπόφορα συναισθήματα ή ακραίες συγκρούσεις. Ο κάθε σύντροφος βλέπει το πρόβλημα να προέρχεται από τον άλλο. Η επικοινωνία θεωρείται κίνδυνος που μπορεί να αποκαλύψει το φόβο και να ταπεινώσει Όταν εξετάζουμε τις ψευδο-οικείες σχέσεις οριακών, μπορεί να βρούμε σεξ χωρίς αγάπη, ή σεξ και αγάπη συνδυασμένα με ένα τρόπο που μοιάζει ανώριμος κάνοντας τη σχέση ασφυκτική και κτητική ή συμβιωτική. Αντιδράσεις εξιδανίκευσης και έντονης ανάγκης σύνδεσης, εναλλάσσονται και εμπλέκονται με περιφρόνηση και εχθρότητα γιατί υπάρχει αίσθηση κακομεταχείρισης. Και αυτό μπορεί να γίνει αυτοεκπληρούμενη προφητεία μέσω σεξουαλικής εκδραμάτισης. Ο συνδυασμός της μοναξιάς, της ισχυρής επιθυμίας για προσοχή, της αδιαφορίας σε κοινωνικές συμβάσεις και της παρορμητικότητας μερικές φορές οδηγούν σε χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών ουσιών σε συνδυασμό με σεξουαλική ασυδοσία. 3. Ψυχοθεραπευτική Αντιμετώπιση Ατομική ή ομαδική ψυχοθεραπεία, μπορεί να βοηθήσει αυτούς τους ασθενείς, παρότι η θεραπεία είναι δύσκολη και προβληματική λόγω των μηχανισμών μεταβίβασης και αντιμεταβίβασης, που είναι πιο έντονες στη θεραπεία με οριακούς. Συχνά αντιμετωπίζονται εκρήξεις οργής και απόπειρες αυτοκτονίας προκαλώντας αντιμεταβιβαστικά συναισθήματα ενοχής, οργής και έντονης απογοήτευσης στο θεραπευτή. Επίσης συχνά αντιμετωπίζονται ψυχωτικά επεισόδια και αρκετές φορές χρειάζεται νοσηλεία. Η βασικότερη δουλειά θα γίνει μέσα από τη σχέση με το θεραπευτή. Η θεραπεία έχει σκοπό ο άρρωστος να βρει το μέτρο του εαυτού του, να οριοθετήσει τη ζωής του. Γνωστικές τεχνικές μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα αυτά να διορθώσουν την τάση τους να βλέπουν τους άλλους και τον εαυτό τους σαν «απόλυτα καλούς» ή «απόλυτα κακούς», και συμπεριφορικές να ελέγξουν αυτοακρωτηριαστικές και παρορμητικές συμπεριφορές. Η ομαδική θεραπεία, βοηθάει τον έλεγχο και την εξημέρωση μιας επιθετικής και ανάγωγης συμπεριφοράς. Η συναισθηματική μεταβίβαση είναι πιο ήπια και πιο ευκολοχείριστη, και τόσο οι επικίνδυνες εκδραματίσεις, όσο και ο πρόωρος τερματισμός της θεραπείας γίνονται πιο σπάνια. Η θεραπεία οικογένειας, προσφέρει ίσως τις μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας.Συνιστάται ιδιαίτερα για οριακούς αρρώστους με ψυχογενή προβλήματα διατροφής – ανορεξία ή βουλιμία. Η θεραπεία ζεύγους, που αποσκοπεί τόσο σε συμπεριφορικές αλλαγές μέσα στη σχέση όσο και σε εσωτερικές αλλαγές του κάθε συντρόφου, προχωρά εν μέρει μέσω της αποδοχής ότι το να κατηγορεί κανείς τον άλλο ή να έχει καταστροφική συμπεριφορά χρησιμοποιούνται σαν προστασία από τον εξευτελισμό ή το φόβο της εγκατάλειψης. Μέσω της μεταβίβασης και της αντιμεταβίβασης, ο θεραπευτής μπορεί να δει πως σχετίζονται, όχι μόνο με το θεραπευτή αλλά και μεταξύ τους. Δεν είναι βραχεία, όταν αγγιχθούν διαταραγμένες αντικειμενότροπες σχέσεις, αυτό μπορεί να διαρκέσει μεγάλο διάστημα. Τα ψυχοφάρμακα είναι δυνατόν να βοηθήσουν τη συναισθηματική αστάθεια με κυκλοθυμικά επεισόδια που δίνουν την εντύπωση ψύχωσης, τις αντιληπτικές διαταραχές, το άχγος και τις κρίσεις πανικού, τη δυσφορία που προέρχεται από διαπροσωπική απόρριψη, τα καταθλιπτικά συμπτώματα και την αυτοκτονική συμπεριφορά. Οποιαδήποτε όμως φαρμακευτική αγωγή πρέπει να δίνεται με πολύ μεγάλη προσοχή ακριβώς λόγω του κινδύνου αυτοκτονίας και είναι καλύτερο να δίνεται σε συνδυασμό με ψυχοθεραπεία. Σε περιπτώσεις ψυχωτικών επεισοδίων προτείνεται και νοσηλεία, η οποία βοηθάει τον οριακό άρρωστο να βρει τα όρια της πραγματικότητας και τον προστατεύει από τον κίνδυνο αυτοκτονίας ή άλλων αυτοκαταστροφικών ενεργειών. 4. Παράδειγμα Σαν παράδειγμα μεταιχμιακής διαταραχής προσωπικότητας διαλέξαμε να παρουσιάσουμε μια ταινία, με αγγλικό τίτλο “Fatal Attraction” («Μοιραία Έλξη» – είχε κυκλοφορήσει στην Ελλάδα με τον τίτλο «Ολέθρια Σχέση»). Σκηνοθέτης είναι ο Adrian Lyne, γεννημένος το 1941 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έχει μια σύζυγο και μια κόρη, και δύο γιους από τον πρώτο του γάμο. Για την ταινία του “Fatal Attraction” (1987) προτάθηκε ως καλύτερος σκηνοθέτης από την Ακαδημία Βραβείων (USA). Άλλες ταινίες του είναι: Flashdance-1980, 9½ Εβδομάδες-1986, Λολίτα-1997, Η Άπιστη-2002. Βάσια Ατσάλη -Ταράσης Πρόδρομος 

Πρόδρομος Ταράσης

Ψυχοθεραπευτης

Αγιου Ορους 62

2102750082 6936925686

About these ads
Σχόλια
  1. Ο/Η Fwtino_Asteraki λέει:

    Καλησπέρααα…
    Ελπίζω να σαι καλά και όλα καλά!
    Μ αρέσε και μ αρέσει πολύ να σε διαβάζω…αλλά μια χαρούλα σε παρακαλώ…αν μπορείς..μην τα γράφεις τόσο πύκνα εδώ…δεν μπορώ να τα διαβάσω…και με την δυσλεξία που έχω δυσκολεύομαι ακόμα πιο πολύ…

    Ευχαριστώ και συγνώμη!

    • Ο/Η prodromostarasis λέει:

      Προσπαθω να το μαθω γιατι ειναι καινουριο, ευχαριστω για τα καλα σου λογια.

      • Ο/Η Fwtino_Asteraki λέει:

        Καλημέρα!

        Είναι λιγάκι περίπλοκο σε σχέση με το άλλο που είχαμε στο spaces…γω μάλλον θα το μεταφέρω στο παραπάνω που βλέπεις..ειναι πιο εύκολο πιστεύω!

        Ευχαριστώ για την απαντησή σου!

Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s